Vraag 7: Sensorische informatieverwerking, het jonge kind

Eerder schreven we al over de sensorische informatieverwerking van het jonge (schoolgaande) kind. Hieronder wordt eerst een stuk herhaald van de basis van sensorische informatieverwerking. Vervolgens worden er aanbevelingen gegeven afgemeten op het jonge kind.

  Passief Actief
Hoge drempel Gebrekkige registrator Zoeker
Lage drempel Gevoelig/Sensor Vermijder


Prikkels kunnen uit de volgende zintuigen komen: Auditief (wat je hoort), visueel (wat je ziet), vestibulair/propriocepsis (je evenwicht en beweging), tactiel (wat je voelt), oraal (wat je proeft), reuk. Ieder zintuig heeft z’n eigen drempel, deze drempel kan ook gedurende de dag veranderen. Daarbij heeft iedereen een strategie om om te gaan met de prikkels. Je kunt een actieve of een passieve strategie hebben. Hoe je omgaat met de prikkels uit zich in je gedrag.

Uitleg schema

De drempel die je hebt, samen met je strategie, bepalen wat voor type prikkelverwerking je hebt.

Hoge drempel: Bij een hoge prikkeldrempel komen er weinig prikkels bij je binnen. De prikkel moet erg sterk/veel zijn voor het over de drempel heen kan. Je bent dan ondergevoelig.
Lage drempel: Bij een lage prikkeldrempel komen er veel prikkels bij je binnen. De drempel is zo laag dat de kleinste prikkel al over de drempel komt. Je bent dan overgevoelig.
Passief: Bij een passieve strategie heb je geen manier om met de over-/ondergevoeligheid om te gaan.
Actief: Bij een actieve strategie heb je wel een manier om met de over-/ondergevoeligheid om te gaan. Dit betekent echter niet dat dit de meest handige manier is.

Bij de geboorte komt er een nieuw mensje op de wereld. En direct is het een heel eigen ikje. Met een eigen karakter, eigen voorkeuren en… ook al eigen prikkel filters. De ene baby komt ter wereld met een filter zo fijn als een koffiefilter. De andere baby heeft een filter zo grof als een zeef.

Een kindje met een koffiefilter krijgt relatief weinig prikkels binnen. Het zou een heel relaxed, misschien een tikje passieve baby kunnen zijn. Dit kindje kun je gerust overal mee naartoe nemen. Echter, als dit kindje stelselmatig weinig prikkels binnen krijgt zou het kunnen dat hij óf prikkels gaat zoeken óf blijft hangen in passiviteit. Dit kindje gedijt bij een bruisende omgeving, met felgekleurd speelgoed, geluidjes, gezelschap en nieuwe omgevingen.

De baby met de zeef krijgt, in dezelfde omstandigheden, veel prikkels binnen. Dit kan zich resulteren in een vrolijk, alert en geïnteresseerd kindje. Maar het kan ook als gevolg hebben dat het kindje snel overprikkelt is. Alle prikkels worden teveel en het emmertje loopt over: een op het oog onverklaarbare huilbui (luier is schoon, net geslapen, net gegeten). Dan is het belangrijk om gedurende heel de dag in de gaten te houden hoeveel prikkels er zijn. Nieuwe omgevingen, veel herrie en onvoorspelbaarheid leveren grote hoeveelheden prikkels op. Je kan je kindje dan op drie manieren helpen. Je kunt je kindje helpen reguleren (kalmeren) van zijn gemoed. Als jij kalm blijft, neemt je kindje dit over. Anderzijds kun je je kindje helpen door de prikkels te doseren. Observeer je kindje en probeer te ontdekken wanneer een situatie veel wordt, voordat een situatie té veel wordt. Tot slot helpt het om (een vorm van) regelmaat* in te bouwen. Hoe voorspelbaarder de dag, hoe minder nieuwe prikkels er te verwerken zijn.

*Regelmaat betekent niet dat er een strikt schema gehanteert moet worden (het mag wel als dat voor jullie goed werkt). Het zou ook kunnen dat er standaard een duidelijke volgorde is.

Kortom, observeren en uitproberen is de sleutel bij sensorische informatieverwerking van het jonge kind. Het is wel belangrijk dat je je realiseert dat de prikkelverwerking van het jonge kind nog flink aan verandering onderhevig is. Haal niet alle prikkels weg bij een kind wat snel overprikkeld is, maar doseer. Een kindje leert nog ontzettend veel, zo ook het afstemmen van de filters.

Hierboven staat globaal de basis van sensorische informatieverwerking van een jong kind. Heb je hier niet genoeg aan? Loop je ergens tegenaan of twijfel je? Neem contact met ons op. We kijken graag met je mee (want het is zó leuk!).