Vraag 4: EHBO bij (enkel-)blessure

Eindelijk een moment voor jezelf. De kinderen zijn op de trampoline aan het springen. Maar dan komt er ineens herrie uit de tuin…

Jaarlijks zijn zo’n 8000 bezoekjes aan de eerste hulp naar aanleiding van een trampoline ongeluk. Het meest gehoorde gevolg: een verstuiking. In onderstaand stuk wordt voor het gemak één type blessure (verstuiking enkel) besproken. Maar het principe bijft hetzelfde voor verschillende locaties in het lichaam.

Wat houdt een verstuiking nou in? Wat kun er zelf het beste aan doen? En wat is het verloop?

Een enkel is opgebouwd uit botten. Deze botten worden op hun plaats gehouden door banden. De spieren zetten bewegingen in, maar vangen ook de klappen (van de trampoline) op. Als het goed is spannen en ontspannen de spieren op precies het juiste moment, zodat er geen rek op de enkelbanden komt. Als de spieren net even te laat zijn, door een onverwachte beweging of fout ingecalculeerde landing, komt er wél rek op de banden. Deze banden zijn enorm stug en niet gemaakt om te rekken. In het meest gunstige geval is er alleen sprake van microschade, maar soms mondt de rek uit in het (gedeeltelijk) scheuren van één of meerdere enkelbanden. Ook is het natuurlijk mogelijk dat er een verrekking of scheuring van de spier optreedt. Als gevolg van dit letsel ontstaat er een ontstekingsreactie. Dit is te herkennen aan een pijnlijke, warme, dikke, rode enkel die niet meer zo goed kan bewegen.

Eerder werd bij EHBO cursussen en op internet de slogan ‘RICE’ verspreid. Dit staat voor Rust, Ijs, Compressie en Elevatie. Zo wordt de ontstekingsreactie (warmte, zwelling, roodheid, pijn, verminderde bewegingsmogelijkheid) in de kiem gesmoord, de ontstekingsreactie zou het meest vervelende zijn aan het letsel. De laatste jaren wordt dit echter tegengesproken. De ontstekingsreactie zorgt er juist voor dat het lichaam optimaal kan herstellen.

Herstel verloopt in drie fasen. De eerste fase is de ontstekingsfase. Dit duurt ongeveer 4 dagen. In deze dagen probeert het lichaam de schade op te ruimen. Daarna volgt de proliferatiefase. Deze duurt tot zo’n 3 weken na het letsel. In deze fase wordt de schade gevuld met cellen, de schade wordt geplakt. De laatste fase is de remodeleringsfase, de duur van deze fase is afhankelijk van wat er aangedaan is. De neergelegde cellen worden aangepast aan hun functie. Daarom is het in deze fase belangrijk om geleidelijk de activiteit op te voeren, zodat de cellen zich kunnen opbouwen en op de juiste belasting worden aangepast. Gewrichtskapsels duren heel lang om te herstellen, dit kan tussen de 24 tot 36 weken duren vooraleer het op volle sterkte is. Spierweefsel duurt zo’n 12 tot 16 weken en botweefsel herstelt het snelst, dit duurt zo’n 6 tot 8 weken.

In het geval van trampolinespringen zou je de enkel als volgt weer kunnen optrainen:

Stap 1: Rust en beweeg op geleide van de pijn. Als 0 geen pijn is en 10 de ergste pijn die er is, probeer bij activiteiten niet hoger dan een 4 te scoren. Wordt de pijn erger? Stop de activiteit.

Stap 2: Zorg dat je kind met de aangedane enkel even lang op één been kan staan als de gezonde kant.

Stap 3: Laat je kind op de tenen op de onderste traptede staan. De hakken moeten nu zo hoog mogelijk opgetild en vervolgens zo laag mogelijk laten zakken. Herhaal dit 10x achter elkaar. En na 30 seconden rust nog een tweede en derde maal.

Stap 4: Voer stap 2 uit, maar dan op één been.

Stap 5: Er kan weer begonnen worden met (rustig aan!) veren en (met aandacht erbij) springen op de trampoline. 30 sprongen. 1 minuut rust. 3x herhalen.

Stap 6: Er kan begonnen worden met springen op één been. 30 sprongen. 1 minuut rust. 3x herhalen. Begin met kleine sprongen en bouw dit op naar steeds hoger.

Je gaat pas door naar de volgende stap als de huidige stap zonder enige moeite uitgevoerd kan worden. De enkel wordt niet moe, is stabiel (bibbert, zwikt of trilt niet).

Heb je vragen over bovenstaande? Of wil je toch graag dat we met je mee denken? We zijn gewoon bereikbaar en staan voor je klaar.