Vraag 3: Sensorische informatieverwerking, het schoolgaande kind

Vol goede moed gaan jullie aan de slag met het schoolwerk. Maar elke keer is het weer hetzelfde gedonder. Kindlief is continu afgeleid. Dat lieve vogeltje in de tuin bestuderen past nog mooi bij de biologieles, maar dat hij nou ook moet mopperen over dat kledingnaadje wat niet goed zit, mee zit te tikken op tafel met de pen op het ritme van de tikkende klok en klaagt dat het bosje bloemen in de vensterbank aan de andere kant van de kamer stinkt, dat doet je goede wil wel redelijk de das om.

Dit is één voorbeeld hoe sensorische informatieverwerking problematiek eruit kan zien. Sensorische informatieverwerking wordt ook wel prikkelverwerking genoemd. Gedurende een dag komen er prikkels op eenieder af die vervolgens verwerkt worden. Bij sommige kinderen zijn de filters die de prikkels moeten regelen te fijn of juist te grof, waardoor er te weinig of teveel prikkels binnen komen. In onderstaand stuk wordt meer verteld over prikkelverwerking, om te helpen uw kind te begrijpen. Er worden algemene adviezen gegeven per type en tot slot volgt nog wat uitleg wat er gebeurt op het moment dat je toch hulp nodig hebt van een van onze therapeuten.

  Passief Actief
Hoge drempel Gebrekkige registrator Zoeker
Lage drempel Gevoelig/Sensor Vermijder


Prikkels kunnen uit de volgende zintuigen komen: Auditief (wat je hoort), visueel (wat je ziet), vestibulair/propriocepsis (je evenwicht en beweging), tactiel (wat je voelt), oraal (wat je proeft), reuk. Ieder zintuig heeft z’n eigen drempel, deze drempel kan ook gedurende de dag veranderen. Daarbij heeft iedereen een strategie om om te gaan met de prikkels. Je kunt een actieve of een passieve strategie hebben. Hoe je omgaat met de prikkels uit zich in je gedrag.

Uitleg schema

De drempel die je hebt, samen met je strategie, bepalen wat voor type prikkelverwerking je hebt.

Hoge drempel: Bij een hoge prikkeldrempel komen er weinig prikkels bij je binnen. De prikkel moet erg sterk/veel zijn voor het over de drempel heen kan. Je bent dan ondergevoelig.
Lage drempel: Bij een lage prikkeldrempel komen er veel prikkels bij je binnen. De drempel is zo laag dat de kleinste prikkel al over de drempel komt. Je bent dan overgevoelig.
Passief: Bij een passieve strategie heb je geen manier om met de over-/ondergevoeligheid om te gaan.
Actief: Bij een actieve strategie heb je wel een manier om met de over-/ondergevoeligheid om te gaan. Dit betekent echter niet dat dit de meest handige manier is.

De volgende types volgen hieruit, deze types worden ook wel kwadranten genoemd.
Gebrekkige registratie: De drempel is hoog en het kind heeft geen actieve strategie om ermee om te gaan. Er gaat veel informatie langs dit kind heen.
Voorbeeld: Je hebt al 30 keer iets gezegd maar er komt geen reactie/actie.

Tip omgeving: Zorg dat je contact hebt, oogcontact, aanraking, duidelijk spreken alvorens je een opdracht geeft.

Tip kind: Maak het kind voor een taak actief. Laat het rennen, springen of meebrullen met muziek.

Prikkelzoeker: De drempel is hoog en het kind gaat zelf actief op zoek om voldoende prikkels te krijgen om alert te blijven. Lijkt op ADHD gedrag, maar is het niet.
Voorbeeld: Een druk kind wat overal op reageert.

Tip omgeving: Zorg dat je contact hebt, oogcontact, aanraking, duidelijk spreken alvorens je een opdracht geeft.

Tip kind: Probeer eens of het lukt om dit kind meer bij zichzelf te houden. Dit kan al door een dikke knuffel, wat yogaposes of juist even stoeien voordat er aan een taak moet worden begonnen.

Gevoelig/sensor: De drempel is laag, het kind heeft geen actieve strategie om ermee om te gaan. Het kind wordt overspoeld door informatie.
Voorbeeld: Een gevoelig kind wat snel gaat huilen, vaak een trage werker doordat het veel wordt afgeleid door de prikkels uit de omgeving.

Tip omgeving: Zorg voor een wat rustigere, minder afleidende omgeving. Het zou bijvoorbeeld fijn kunnen zijn om het huiswerk op de eigen kamer te maken en niet midden in de woonkamer waar broertjes/zusjes iets anders doen.

Tip kind: Geef regelmatig rustmomenten. Momenten om zich even terug te trekken in bijvoorbeeld een rustige ruimte of even een (klein) ommetje te maken op de gang.

Vermijder: De drempel is laag, het kind gaat zelf actief prikkels uit de weg.
Voorbeeld: Een kind wat op het schoolplein liefst ergens rustig in een hoekje gaat spelen.

Tip omgeving: Zorg voor een wat rustigere, minder afleidende omgeving. Het zou bijvoorbeeld fijn kunnen zijn om het huiswerk op de eigen kamer te maken en niet midden in de woonkamer waar broertjes/zusjes iets anders doen.

Tip kind: Probeer een balans te vinden tussen laten vermijden, maar ook wel gedoseerd prikkels laten ervaren, zolang hij het leuk vindt!

Bovenstaande tips zijn tips die zouden kunnen werken. Deze zijn door ons bedacht. De beste acties worden echter vaak bedacht door kinderen. Als je goed doorvraagt weten ze vaak haarfijn uit te leggen waar het mis gaat en waar ze behoefte aan hebben. Dus onze belangrijkste tip: open het gesprek!

Echte prikkelverwerkingsproblemen zijn vaak moeilijk op te lossen met wat tips. Er spelen zoveel verschillende factoren; kindfactoren, maar ook omgevingsfactoren. Daarnaast hoef je ook niet voor ieder zintuig hetzelfde type verwerking te hebben. Als een kind wordt aangemeld in de praktijk vragen we dan ook om een vragenlijst in te vullen; de Sensory Profile. In deze vragenlijst worden alle zintuigen uitgevraagd. Zo kan er een goed beeld gevormd worden om het onderzoek vanuit te starten, in combinatie met het verhaal van het kind en de ouders. Aan de hand van de verzamelde informatie wordt een Zintuigelijk InformatieverwerkingsProfiel (ZIP) en een Zintuigelijk ActiviteitenPlan (ZAP) gemaakt. In het ZIP wordt uitgelegd hoe uw kind functioneert. In het ZAP worden handvatten gegeven hoe u uw kind kunt ondersteunen in zijn profiel om hem/haar zich fijn te laten voelen.

 Is dit het moment om terugkerende struggles aan te pakken? Neem gerust contact op. Het afnemen van de Sensory Profile en intake kunnen prima op afstand via mail en videobellen.

Leestip:

Wiebelen en friemelen Thuis – Monique Thoonsen